سخنرانی در نشست تخصصی رسانه ملی و سیاستگذاری

امروز برای سخنرانی به نشست رسانه ملی و سیاستگذاری دعوت بودم. این نشست به میزبانی دانشگاه صدا و سیما و مرکز طرح و برنامه معاونت سیما برگزار شد. حاضران در این نشست تخصصی مدیران میانی و ارشد سازمان صدا و سیما در حوزه سیاستگذاری بودند، افراد تاثیرگذاری که نوع رویکرد آنها در حوزه سیاستگذاری مسیر رسانه ملی را در سال های آینده رقم خواهد زد. من در این نشست مروری بر کلیه پژوهش های انجام شده(پایانامه، رساله و مقاله) در ایران در خصوص سیاستگذاری رادیو-تلویزیون داشتم. این مرور بر اساس پژوهشی بود که اخیرا انجام داده ام و هدف هم شناسایی حوزه های موضوعی بود که پژوهش های داخلی در حوزه سیاستگذاری رادیو-تلویزیون تاکنون در آن حوزه ها کار کرده اند.

این پژوهش پایانامه ها و رساله های مرتبط با حوزه سیاستگذاری رادیو-تلویزیونی از 12 دانشگاه( دانشگاه تهران، دانشگاه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه شهید بهشتی(ره)، دانشگاه امام صادق(ع)، دانشگاه پیام نور، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، دانشگاه معارف اسلامی قم، دانشگاه سوره) و همچنین مقالات  این حوزه را جمع آوری و با روش فراترکیب آنها را تحلیل کرده است. به منظور شناسایی حوزه های موضوعی این پژوهش ها پس از استخراج کلیدواژه های حوزه سیاستگذاری رسانه ای متن تمامی پژوهش های انجام شده بر اساس این کلیدواژه ها تحلیل و فراوانی پژوهش های انجام شده در هر یک از این حوزه های موضوعی شد.  بیشترین فراونی در رابطه با پایانامه ها و رساله های انجام شده در این حوزه به ترتیب متعلق به دانشگاه تهران، دانشگاه صدا و سیما و دانشگاه علامه طباطبایی(ره) بود. این پژوهش ها بیش از همه از روش های کیفی(گراندد تئوری، تحلیل محتوا، تحلیل تم و …) استفاده کرده بودند. نتایج تحلیل نشان داد در 71 حوزه موضوعی که شناسایی شده بود، بیشترین فراوانی را پژوهش هایی دارا داشتند که در حوزه سیاستگذاری محتوایی و فرایند سیاستگذاری انجام شده بود.

همچنین با توجه به چارچوب مفهومی که در این پژوهش ارائه شد، رویکرد غالب در پژوهش های داخلی، رویکرد سنتی به سیاستگذاری رسانه ای است که قائل به امکان پذیر بودن سیاستگذاری در صنعت رسانه است. در رویکرد پیش گفته، دسته ای از پژوهش ها که به لحاظ فراوانی غالب نیز هستند به حضور حداکثری دولت در سیاستگذاری رادیو-تلویزیونی اعتقاد داشتند و دسته دیگر از پژوهش ها حضور حداقلی دولت ها در امر سیاستگذاری را به عنوان پیش فرض پژوهش خود قرار داده بودند.

اگر از عدم استفاده از منابع به روز و عدم ارجاع به تحقیقات پیشین بگذریم، در کل مسئله ای که با دیدن این پژوهش ها برای من که چند سالی است در حوزه سیاستگذاری رسانه ای کار می کنم آزار دهنده بود این است که این پژوهش ها به دلیل عدم دسترسی به اطلاعات کافی از فرایند سیاستگذاری در سازمان صدا و سیما، بسیار انتزاعی و غیرکاربردی بود. از دوستان صدا و سیما خواهش کردم از این پس دانشجویانی که درخواست اطلاعات در این خصوص دارند را بیش از پیش دریابید چرا که توان دانشجویان ارشد(حداقل شش ماه) و دکتر(حداقل یکسال) به طور رایگان در اختیار شماست که از نتایج کار آنها بهره مند شوید. اگر اطلاعات دقیق و کافی در اختیار این پژوهشگران قرار بگیرد نتایج کار آنها می تواند برای سازمان ثمربخش باشد و الا این پژوهش ها در کتابخانه ها باقی خواهد ماند و ….

امیدوارم که از این پس این همکاری ها بین سازمان صدا وسیما و دانشگاهها بیش تر از پیش باشد.

با تشکر از همکاران خوبم در دانشگاه صدا و سیما آقای دکتر ساعی و آقای دکتر طهماسبی و همچنین آقای دکتر خیامی رئیس مرکز طرح و برنامه معاونت سیما.

متن پژوهش نام برده توسط انتشارات دانشگاه صدا وسیما چاپ خواهد شد.